Nga Jonathan Corum dhe Carl Zimmer Përditësuar më 22 Mars 2021
Në gazetën New York Times


Kompania private kineze Sinovac krijoji një vaksinë të koronavirusit të quajtur CoronaVac. Vaksina është aprovuar për përdorim në Kinë dhe është e autorizuar për përdorim të menjëhershëm në më shumë se një duzinë shtetesh të  tjera. Studiuesit në Turqi dhe Brazil zbuluan se vaksina ka një efikasitet prej 83.5 përqind kundër infeksioneve Covid-19 me një ose më shumë simptoma, ose pak më shumë se 50 përqind kundër infeksioneve me ose pa simptoma.


Një vaksinë e bërë me coronavirus


CoronaVac punon duke mësuar sistemin imunitar për të bërë antitrupa kundër koronavirusit SARS-CoV-2. Antitrupat bashkohen me proteinat virale, të tilla si të ashtuquajturat proteina spike që studjojnë sipërfaqen e saj.

Për të krijuar CoronaVac, studiuesit e Sinovac filluan duke marrë mostra të koronavirusit nga pacientët në Kinë, Britani, Itali, Spanjë dhe Zvicër. Një mostër nga Kina përfundimisht shërbeu si bazë për vaksinën.

Vrasja e virusit


Studiuesit rritën rezerva të mëdha të koronavirusit në qelizat e veshkave të majmunit. Pastaj ata i shpërndanë viruset me një kimikat të quajtur beta-propiolakton. Ky përbërës i çaktivizoi koronavirusët duke u lidhur me gjenet e tyre. Koronavirusët e çaktivizuar nuk mund të shumoheshin më, por proteinat e tyre, përfshirë edhe spiket, mbetën të paprekura.

Studiuesit më pas nxorrën viruse të çaktivizuar dhe i bashkuan me një sasi të vogël të një përbërjeje me bazë alumini të quajtur një substancë ndihmëse. Këto të fundit stimulojnë sistemin imunitar për të rritur përgjigjen e tij ndaj një vaksine.

Viruset e çaktivizuar janë përdorur për më shumë se një shekull. Jonas Salk i përdori ato për të krijuar vaksinën e tij të poliomelitit në vitet 1950 dhe ato janë baza për vaksinat kundër sëmundjeve të tjera, duke përfshirë tërbimin dhe hepatitin A.



Nxitja e një përgjigje imune


Duke qenë se koronavirusët në CoronaVac janë të vdekur, ato mund të injektohen në krah pa shkaktuar Covid-19. Sapo të futen në trup, disa prej viruseve të inaktivuar gëlltiten nga një lloj qelize imune që quhet qelizë antigjen-prezantuese.



Qeliza antigjen-prezantuese copëton koronavirusin dhe shfaq disa nga fragmentet e tij në sipërfaqen e saj. Një e ashtuquajtur qelizë ndihmëse T mund të zbulojë fragmentin. Nëse fragmenti përshtatet në një nga proteinat e saj sipërfaqësore, qeliza T aktivizohet dhe mund të ndihmojë në rekrutimin e qelizave të tjera imune për t'iu përgjigjur vaksinës

Krijimi i antitrupave


Një lloj tjetër i qelizave imune, i quajtur qelizë B, gjithashtu mund të hasë në koronavirusin e inaktivizuar. Qelizat B kanë proteina sipërfaqësore në një larmi të madhe formash dhe disa mund të kenë formën e duhur për t’u kapur në koronavirus. Kur një qelizë B bllokohet, ajo mund të tërheqë një pjesë ose të gjithë virusin brenda dhe të paraqesë fragmente të koronavirusit në sipërfaqen e tij.

Një qelizë ndihmëse T e aktivizuar kundër koronavirusit mund të mbërthehet në të njëjtin fragment. Kur kjo të ndodhë, qeliza B aktivizohet gjithashtu. Përhapet dhe derdh antitrupa që kanë të njëjtën formë si proteinat e tyre sipërfaqësore.


Ndalimi i virusit


Pasi të vaksinohen me CoronaVac, sistemi imunitar mund t’i përgjigjet një infeksioni të koronavirusëve të gjallë. Qelizat B prodhojnë antitrupa që ngjiten te pushtuesit. Antitrupat që synojnë proteinën spike mund të parandalojnë hyrjen e virusit në qeliza. Lloje të tjera të antitrupave mund të bllokojnë virusin me mjete të tjera.


Të Kujtuarit e virusit


Ndërsa CoronaVac mund të ofrojë një mbrojtje kundër Covid-19, askush ende nuk mund të thotë se sa zgjat kjo mbrojtje. Eshtë e mundur që niveli i antitrupave të bjerë përgjatë muajve. Por sistemi imunitar gjithashtu përmban qeliza speciale të quajtura qelizat B të kujtesës që mund të mbajnë informacionin në lidhje me koronavirusin për vite apo edhe dekada.

Ecuria e Vaksinës


Janar 2020 - 
Sinovac fillon zhvillimin e një vaksine të inaktivuar kundër koronavirusit.

Qershor - 
Studimet e fazës 1 dhe 2 në 743 vullnetarë nuk gjejnë efekte anësore të rënda.

Korrik - 
Sinovac fillon Fazën e 3-te studimore në Brazil, ndjekur nga të tjerët në Indonezi dhe Turqi. Reuters raporton se qeveria kineze dha aprovimin me  urgjencë të vaksinës Sinovac për përdorim të kufizuar.

Tetor - 
Autoritetet në qytetin lindor kinez të Jiaxingut njoftojnë se po u japin CoronaVac njerëzve me punë relativisht të rrezikshme, përfshirë profesionistët mjekësorë, inspektorët e portit dhe personelin e shërbimit publik.

19 Tetor
 - Zyrtarët në Brazil thonë se Sinovac është më i sigurti nga pesë vaksinat që po testojnë në studimet e Fazës 3.

Nëntor -
 Sinovac boton detajet e studimit të Fazës 1/2 në një revistë mjekësore, duke treguar një prodhim relativisht modest të antitrupave. Vetëm një studim i Fazës 3 do të tregojë nëse kjo është e mjaftueshme për të mbrojtur njerëzit nga Covid-19.

19 Nëntor - 
Qeveria braziliane njofton se ata ndaluan studmin  për Sinovac që në Tetor për shkak të një ngjarje të pafavorshme. Detajet e këtij vendimi ishin të mjegullta, duke ngritur dyshime se politika ishte e përfshirë. Dy ditë pas njoftimit, studimi i fazës së 3-të u lejua të rinisë. 

Studimi i vaksinës në brazil ka regjistruar mjaftueshëm raste të Covid-19 për të lejuar studiuesit të përcaktojnë efikasitetin e Sinovac. Ata presin të nxjerrin rezultatet e tyre deri më 23 dhjetor.

Dhjetor - 
Sinovac thotë se pret të prodhojë 300 milion doza në 2020 dhe të rrisë kapacitetin në një prodhim vjetor prej 600 milion doza.

23 Dhjetor
 - studiuesit brazilianë njoftojnë se CoronaVac ka një efikasitet prej mbi 50 përqind.

24 Dhjetor
 - Zyrtarët turq njoftojnë se vaksina ka një normë efikasiteti prej 91.25 përqind.

7 janar 2021
 - Studiuesit në Brazil njoftojnë se CoronaVac ka një efikasitet prej 78 përqind. Asnjë nga vullnetarët e vaksinuar në studimin e fazës 3 nuk zhvilloi raste të rënda ose të moderuara të Covid-19. Por vlerësimi i efikasitetit u bazua në performancën e vaksinës në një nëngrup vullnetarësh. Efikasiteti i përgjithshëm nuk lëshohet zyrtarisht.

11 Janar - 
Indonezia autorizon vaksinën për përdorim emergjent.

13 Janar -
Studiuesit në Brazil njoftojnë se CoronaVac ka një efektshmëri të përgjithshme prej pak më shumë se 50 përqind. Turqia autorizon vaksinën për përdorim emergjent.

6 Shkurt
 - Sinovac njofton se Kina i ka dhënë CoronaVac miratimin me kusht.


A mund të vonohet doza e dytë e vaksinës anti-COVID-19?