Më poshtë është historia e një gruaje e cila ka bashkëjetuar me shenjat e autizmit për 35 vjet pa i dhënë dot një kuptim shqetësimeve të saj. Kjo histori na tregon se një njeri me autizëm mund të mos ketë asnjë nga ato shenja që jemi mësuar t`i shohim apo t`i dëgjojmë shpesh dhe sesi ato mund të shoqërohen me shqetësime të tjera emocionale si ankthi, labiliteti emocional dhe të tjera.


Pse mu deshën 35 vjet të kuptoja që vuaja nga autizmi.


Kur unë isha 4-vjeç një terapist i të folurit  i tregoi nënës time se paaftësia ime në të folur do të rregullohej me kalimin e kohës. Mjeku i familjes i tha asaj se nuk duhet të shqetësohej për problemet e shumta që unë kisha me gjumin dhe se unë isha thjesht një nazelie në të ngrënë (haja vetëm kos dhe sanduiçë me reçel). Sjelljet me dëmtim të vetes dhe çrregullime në të ngrenë ishin disa shenja të cilat u shfaqën në periudhën e adoleshencës time, të cilat u konsideruan si depresion. Kur isha 18-vjeç tentova madje t’i jepja fund jetës dhe u quajta egoiste nga shumica e njerëzve që më rrethonin.

Për 10 vite me radhë psikiatrit u munduan të vendosin një diagnozë sepse unë nuk ngjasoja me asnjë kategori të sëmurësh. Përfundimisht u keq diagnostikova me çrregullim bipolar të kombinuar me çrregullime ankthi dhe çrregullime personaliteti borderline.

Në momentin kur mjekimet dështuan për të përmirësuar shëndetin tim mendor u bëra subjekt i seancave të terapisë elektrokonvulsive* dhe kur kjo dështoi, më filluan mjekim me litiumin. Nga toksicitetit i litiumit pata efekte anësore dhe ato u bënë shkas që të hiqja dorë nga çdo trajtim dhe nga gjithë medikamentet. Psikiatri më paralajmëroi se duke hequr dorë nga mjekimi me medikamente po e vendosja veten në rrezik. Pas 7 vitesh gjendja ime emocionale është e qëndrueshme dhe në moshën 35-vjeçare më thanë se vuaja nga autizmi.

Ishte një neuropsikiatër i cili përmendi autizmin për herë të parë në 2009. Folëm për vështirësitë që unë kisha për të bërë miq dhe për mënyrën sesi unë preferoja të kaloja kohën vetëm duke shmangur kontaktin me këdo tjetër. Ai vuri re nivelin e inteligjencës mbi mesataren dhe aftësi jashtëzakonisht të forta të përpunimit vizual dhe kujtesën time fotografike. Megjithatë kur pyeta mjeken time të familjes nëse mund të vlerësohesha për autizëm ajo më tha se autizmi prek kryesisht djemtë e vegjël dhe ata rriten si të tillë.

Unë nuk e përmenda më fjalën autizëm për 7 vite të tjera derisa në 2016 u diagnostikova me autizëm.

Gjashtë muaj pas martesës i tregova tim shoqi se çfarë kishte ndodhur dhe ai më sugjeroi ta ndiqja vetë më tej situatën dhe të vetë-referohesha për një vlerësim diagnostik.

Në shtator 2016 u njoha me “Grupin Diagnostkues të Autizmit tek të Rriturit”. Ime më u tregoi atyre sesi unë refuzoja të haja çdo gjë që nuk ishte në formë pureje dhe se unë kurrë nuk kam kërkuar përqafime ose dashuri nga të tjerët si fëmijë. Ajo gjithashtu ndau me ta faktin se si unë mësoja veten për të lexuar kur isha vetëm 3 vjeçe dhe se fiksohesha pas një teme e cila do të dominonte bisedën time. Duke kujtuar të gjitha këto, ajo tashmë e kuptonte se unë qartësisht vuaja nga autizmi dhe ishte e zemëruar se mjekët gjithmonë kishin arritur në përfundimin se ajo ishte vetëm një nënë e shqetësuar.

I paraqita ekipit grumbujt e raporteve shkollore tek të cilat tregohej qartë përkushtimi im për të perfeksionuar çdo detyrë por që në jetë, kjo cilësi e imja nuk është përkthyer asnjëherë në arritje. Nuk u desh shumë kohë që ata të binin dakord me faktin se unë përmbushja çdo kriter për të qenë në spektrin e diagnozave të çrregullimit të autizmit dhe se unë kisha çrregullime të ndjeshmërisë, probleme me komunikimin, sjellje të përsëritura dhe interesa obsesive.

Unë “maskohem” kështu autizmi im nuk është i dukshëm për të tjerët...


Problemi qëndron se për të tjerët unë jam një grua e qeshur, e fokusuar dhe me vetbesim. Flas me njerëzit, komunikoj me miqtë. Nuk dukem të vuaj nga autizmi sepse ashtu si shumë të tjerë edhe unë e fsheh autizmin. Heshtja për këtë situate vjen si pasojë e këshillave që na janë dhënë për gjatë gjithë jetës, na është thënë se lëvizjet persëritëse nuk duhen bërë dhe mos të shohësh te tjerët ne sy është e pasjellshme. Ndaj, këto janë disa arsye pse të rriturit me autizëm janë bllokuar në një botë të veçantë plot vuajtje, edhe pse duken plotësisht mirë.

Autizmi është më shumë sesa stereotipi i djaloshit që rreshton makinat e tij të lodrave dhe fërkon duart. Autizmi është se si unë një vajzë e vogël qaja dhe shtrëngoja duart në veshët e mi sepse disa nga zhurmat përreth janë dërrmuese dhe shurdhuese. Në moshën 6 vjeçare kaloja orë të tëra me atlasin e tim eti në vend që të luaja me kukulla dhe preferoja revista historike në vend të vizatimeve komike. Vetëm në dhomën time mund të bëja ecejake, përplasja duart, nuhasja letrën e murit dhe mund të kundroja botën nga dritarja e dhomës sime për orë të tëra. E njëjta vajzë ishte një paketuese lider në supermarket, e para e klasës së saj dhe një nga vajzat e preferuara nga shokët dhe shoqet në shkollën e saj.

Si një grua 36 vjeçare shkoj në cep të dhomës sime duke goditur kokën e duke qarë me ngashërim sepse diçka nuk është siç duhet dhe unë nuk mund të ndaloj veprimet pasuese. Përplasja e duarve duke përsëritur fragmente nga filma të animuar dhe mbledhja e librave me figura për fëmijë është pjesë e imja që askush nuk e njeh.

Unë vuaj nga autizmi dhe mendoj që duhet bërë më shumë për të ndihmuar ato vajza të vogla si unë që kanë mësuar të fshihen e të maskohen.


Diagnoza ime u përcaktua vonë, por tani unë jam e vendosur për të kuptuar veten time, botën dhe çdo të thotë të jesh autike.


Për gjithë lexuesit: autizmi te vajzat mund të jetë i maskuar pasi simptomat e tyre mund të mos jenë aq të shprehura me stereotipi dhe ekzagjerim motorik. Simptomat e autizmit në përgjithësi janë të ndryshme e të larmishme në njerëz të ndryshëm. Është e nevojshme të inkurajojmë të afërmit të shprehin ndjesitë e mendimet e tyre dhe të kërkoni një mendim tjëtër nga specialistë të shëndetit mendor. Një fakt tjetër mjekësor është që autizmi ka më shumë mundësi të bashkëshoqërohet me ankth, depresion, çrregullim bipolar etj, të cilat kërkojnë ndërhyrje mjeksorë si të tilla.




Lexo më shumë:

Autizmi, si duhet ta dallojnë prindërit?